воскресенье, 13 ноября 2022 г.

Кёнигсбергса сизим пос йылысь мог

Важ Кёнигсбергса (ӧні Калининград) олысьяс лӧсьӧдӧмаӧсь ворсӧм: колӧ вуджны карса став поссӧ; быд пос кузя позьӧ мунны сӧмын ӧтчыдысь.

Ставыс карын вӧлі сизим пос, найӧ сулалӧмаӧсь сідзи, кыдзи петкӧдлӧма серпас вылас:

Некод абу вермӧма лӧсьӧдны колана маршрут; кодсюрӧ чайтӧма, татшӧм туйыс пӧ абу, но подулавны абу кужӧма.

Тайӧ ворсӧм йывсьыс тӧдмалас Леонард Эйлер да кад мысти сетас вочакыв: маршрутсӧ лӧсьӧдны оз позь. Гижӧдсӧ йӧзӧдасны некымын во мысти, 1741-ӧд воын.

Кёнигсбергса посъяс йылысь мӧвпалігӧн Эйлер пуктӧма подув граф теориялы. Воддза гижӧдын ми висьтавлім нин графъяс йылысь. Эм некымын чут, на пӧвстын кутшӧмсюрӧ гоз йитӧма визьясӧн (вермӧ лоны некымын визь); артмӧм схемаыс и лоӧ граф. Чутъяссӧ шуӧны йывъясӧн, визьяссӧ — йитӧдъясӧн.

Выльысь видзӧдлам важ Кёнигсберглӧн план вылӧ. 

Карыс торйӧдӧма нёль юкӧн вылӧ (А, Б, В, Г). Серпасалам нёль чут да пасъям найӧс А−Г шыпасъясӧн. А да Б юкӧнъяс йитлӧмаӧсь кык поскӧн; йитам А да Б чутъяссӧ кык визьӧн. А да Г юкӧнъяс йитлӧмаӧсь сӧмын ӧти поскӧн — сідзкӧ йитам А да Г чутъяссӧ ӧти визьӧн, да с. в. Артмис со кутшӧм граф:

Ӧні посъяс йылысь юалӧмсӧ позьӧ мӧд ногӧн гижны: колӧ нуӧдны графлӧн став йитӧд пырыс визь; быд йитӧд кузя мунны позьӧ сӧмын ӧтчыдысь.

(водзӧ лоӧ на...)

 

Комментариев нет:

Отправить комментарий