суббота, 16 октября 2021 г.

Рёло куимпельӧса − 1

  • тшӧтшкӧс — плоскость
  • кытшвизь — окружность
  • кытш — круг
  • куимпельӧса — треугольник
  • вежтас — граница
  • мылькъя мыгӧр — выпуклая фигура
  • веськыд визь — прямая
  • мыджан веськыд визь — опорная прямая
  • инман веськыд визь — касательная прямая
  • ӧтпасьтаа мыгӧр — фигура с постоянной шириной
  • эрд — площадь 


 
Артмӧдӧм. Тшӧтшкӧс вылын гижтам кутшӧмкӧ кытшвизь (мед сылӧн радиусыс лоӧ R). Босьтам сы вылын кутшӧмкӧ чут (пасъям сійӧс A шыпасӧн). Гижтам A шӧрчута да R радиуса кытшвизь. Артмӧдӧм кытшвизьясыслӧн эм кык ӧтувъя чут. Босьтам на пиысь ӧтиӧс да пасъям сійӧс B шыпасӧн, сэсся гижтам B шӧрчута да R радиуса кытшвизь. 

Артмӧдӧм куим кытшъясыслӧн ӧтувъя юкӧныс шусьӧ Рёло (Reuleaux) куимпельӧсаӧн. Сылӧн вежтасыс тэчӧма куим кытшвизьлӧн мегыръясысь — AB, BC да AC‐ысь.

Мыджан веськыдъяс. Тшӧтшкӧсвывса мылькъя мыгӧрлӧн эм со кутшӧм аслыспӧлӧслун: сылӧн вежтасвывса быд чут пыр позьӧ гижтыны веськыд визь сідзи, медым мыгӧрыс куйліс сыладорсянь ӧти тшӧтшкӧсджынйын. Татшӧм веськыд визьыс шусьӧ мыджан веськыд визьӧн.

 Видлӧг. Мед мылькъя мыгӧрлӧн вежтас юкӧн лоӧ кытшвизь мегырӧн. Босьтам тайӧ мегыр вылас кутшӧмкӧ чут да сы пыр гижтам кытшвизяс инман веськыд визьсӧ. Сійӧ лоас мыджан веськыд визьӧн.

Рёло куимпельӧсалӧн вежтасвывса чут кӧ куйлӧ дзик ӧти кытшвизь мегыр вылын, сы пыр мунӧ сӧмын ӧти мыджан веськыд визь — инман веськыд. Чутыс кӧ куйлӧ кык кытшвизь вомӧнасянінын, сы пыр мунӧ помтӧм уна мыджан веськыд визь.

Ӧтпасьтаа мылькъя мыгӧръяс. Мед тшӧтшкӧс вылын эм мылькъя мыгӧр. Гижтам кутшӧмкӧ мыджан веськыд визь (пасъям сійӧс a шыпасӧн) да пондам сійӧс вештыны параллель ногӧн мыгӧрсӧ кутысь тшӧтшкӧсджын пытшкас. Мед кутшӧмкӧ здукӧ  вештӧм веськыдыс бара лоас мыджан визьӧн (пасъям сійӧс b шыпасӧн). Мыгӧрыс лоас топӧдӧма a да b костӧ. Мурталам a-сянь b‐ӧдз ылнасӧ да пасъям сійӧс s(a).

Мед s(a) лыд оз вежсьы, кутам кӧ вежлавны a‐сӧ (мыджан веськыд визьсӧ). Сэки мыгӧрыс шусьӧ ӧтпасьтааӧн; s = s(a) лыдсӧ шуӧны мыгӧрыслӧн пасьтаӧн.

1-ӧд видлӧг. Кытш — ӧтпасьтаа мыгӧр; пасьтаыс ӧтыджда сылӧн диаметркӧд.

2-ӧд видлӧг. Рёло куимпельӧса — ӧтпасьтаа мыгӧр. Сійӧ кӧ тэчӧма R радиуса кытшвизьяслӧн мегыръясысь, пасьтаыс лоӧ R: куимпельӧсаыс кӧ топӧдӧма кык параллель веськыд визь костас, ӧтиыс инмӧ кытшвизь мегырӧ, мӧдыс мунӧ тайӧ кытшвизьыслӧн шӧрчут пыр.

Вӧлӧмкӧ, s‐пасьтаа мылькъя мыгӧръяс пӧвстын Рёло куимпельӧса медічӧт эрда. Тайӧ теоремасӧ йӧзӧдӧмаӧсь Анри Лебег 1914-ӧд воын да Вильгельм Бляшке 1915-ӧд воын.


Комментариев нет:

Отправить комментарий